LA CRISE MULTIFORME HAÏTIENNE EN IMAGES…

PEP LA DWE LOUVRI ZYE POU SIVEYE MAGOUYE YO …

Konsekans kriz politik, sosyal e ekonomik lan peyi dayiti ap kreye yon kriz imanitè san parèy sou popilasyon vilnerab yo. Kondisyon lavi fanmi pòv yo vin plis degrade e lavichè pral pirèd e ensatisfaksyon yo pap sispann pou mas lan katye popilè yo. Otorite yo dwe prepare yo pou fè fas ak kriz grangou sou tout teritwa peyi a.

Genyen anpil nèg ki pran pòz dirijan politik yo epi yo ta renmen peyi a toujou genyen kriz politik paske se aktivite sa ki pèmet yo fè lajan ak boujwa e rejim ki sou pouvwa a. Pandan tout moun lan peyi a bloke ak barikad genyen anpil nèg lan opozisyon politik la k ap chache jwenn ak ekip prezidan Jovenel pou negosye lapè ak deblokaj kriz la.

Nou raple n lontan se te pè lebren kite popilè e koulye a yo vin ak blokaj e barikad lan peyi a paske sa pèmet anpil raketè ak gwoup bandi sou sènn politik la chache yon aktivite pou yo ranpli pòch yo, epi pale anpil lan radio ki lan potoprens san yo pap  regle anyen serye. Dirijan opozisyon yo vreman enbesil e yo pa genyen okenn estrateji ni plan pou reponn ak revandikasyon mas yo. Sèl bagay ki enterese yo se prezidans lan paske lan peyi pòv yo pouvwa egal pwisans ak larichès.

Anpil oganizasyon politik san fondman ideyolojik ki pa menm genyen yon lokal pou reyini ap fè propozisyon tout kalite pou ranplase Jovenel Moise ki pa genyen okenn entansyon demisyone sou pouvwa a. Yo swete li demisyone men yo pa genyen okenn projè sosyete ni pwogram pou amelyore kondisyon lavi mas yo k ap soufri anba lavichè ak chomaj. Nou toujou rete kwè raketè ak mèsenè politik ki lan opozisyon an k ap chache rekipere mobilizasyon pèp la genyen pou pèdi vitès avan lontan. Pa genyen youn lan nèg yo ki te janm genyen entansyon veritab defann enterè pèp la. Se lajan y ap fè sou do moun ki pòv yo.

Se domaj sektè mafia lan elit ekonomik lan ki genyen lajan pou jete lan finanse manifestasyon kont prézidan an ap kontribye lan toupizi fanmi pòv yo. Sektè kowonpi lan boujwazi a kontribye lan soufrans pèp la  lè yo deside ankouraje bloke e bare yon popilasyon ki toujou sòti chak jou bondye mete pou al bouske lavi li. Nou pa vle kwè se entere pèp k ap regle lè aktè ki deklare tèt yo lan opozisyon ap fè moun genyen lapèrez pou yo rete lakay yo san manje pandan 2 mwa san rete.

Avan lontan yo genyen pou yo kriye vreman lèd paske yo panse yo entelijan epi nèg yo sòt tankou bouki. Pou nou menm k ap reflechi kriz sa pa selman politik men li sosyal, ekonomik e nou kwè se yon opotinite pou otorite yo pran aksyon serye pou amelyore kondisyon lavi mas la. Nou toujou kritike chwa estratejik pouvwa ekzekitif la lè prezidan an marye kòd lonbrik li ak palmantè kowonpi san vègòy ki chwazi fè rakèt e boyikote tout aksyon rejim lan ta vle fè pou reyalize politik li.

Lan mwa janvye k ap vini la se yon òpotinite pou rejim lan jwenn mwayen pou regle kichòy pou fanmi ki fèb yo. Pap genyen chanm depite anko, e detyè chanm Sena riske pèdi djòb yo e gouvènman an ta sipoze jwenn mwayen pou boujonnen lespwa pou sibvansyone pwodwi konsomasyon yo sou mache lokal yo. Leta koupe kontra elektrisite ki toujou koute anpil lajan chak mwa  e mezi sa ap pèmet prezidan pran souf pou jwenn lajan pou pran yon seri mezi ki kapab soulaje mizè fanmi ki pòv yo.

Anpil obsèvatè konsidere tout aktè politik ki refize chita pale ak pouvwa ekzekitif la pou bwase lide sou problèm peyi kòm reyasyonè e antipèp. Yon vre patryot dwe kapab chita koze pou pataje lide lan enterè peyi li kelkeswa sikonstans e nou kwè bloke, detwi, kraze, ankouraje lapèrez pou popilasyon an sibi grangou se yon aksyon politik ki pa nesesè pou peyi a. Aktè opozisyon yo te dwe evalye gany yo fè lan batay politik la lan opinion piblik. Blokaj ak barikad afebli pouvwa prezidan an jiskobout menmsi li toujou lan tèt leta.

Dirijan opozisyon politik yo te dwe aksepte chita pale pou yo ta rive fòme yon gouvènman kowalisyon pou kontwole enstitisyon yo lan entere popilasyon an. Opozisyon politik ki swete chache solisyon pou chanje kondisyon pèp t ap jwenn mwayen pou reponn ak revandikasyon mas yo. Se domaj dirijan yo demontre yo pa genyen matirite politik ni estrateji pou fè konpromi e yo plis chita sou kesyon demisyon prezidan pou yo kapab gagote olye yo pwopoze solisyon dirab pou pèp la jwenn yon alemye.

Antouka nou rete kwè dirijan opozisyon lan peyi dayiti plis fò lan destriksyon men yo feb anpil pou jwenn lide konstriksyon k ap bon pou sitwayen pòv yo. Avan lontan yo genyen pou pèdi kredibilite yo lan opinion piblik la paske pèp la genyen pou demaske yo. Nou rete byen lwen n ap obsève yo paske nou konnen yo tout se kowonpi, yo te vle rekipere mobilizasyon mas la pou dewoute lit popilè a lan entere patron yo. Yo tout se pitit sistèm lan e yo la selman pou defann entere pèsonel yo ak moun kap finanse yo.

Jovenel Moïse ak mèsenè opozisyon politik yo se senkant kòb ak degouden, zafè etranje anvayi peyi a pa enterese yo. Se rete dèyè barikab pou fè raket e vole byen moun e anpèche sitwayen yo bouske lavi pou fanmi yo. Aksyon teyoris kont popilasyon an se ranfòse pouvwa Jovenel Moïse ki chwazi kwaze debra li bay bandi privilèj pou detwi lavi moun pandan raketè ap batay pou fomè yon kouteda kont yon prezidan legitim peyi a.

Nou tout dwe konprann se popilasyon ki pòv la k ap sibi konsekans kriz sosyal, ekonomik e politik la. Batay la pako ap fini toutotan raketè yo pa rive reyalize objektif yo. Si yo swete demisyon prezidan Jovenel Moïse yo fenk koumanse reve paske li pa genyen lide pran presyon lanmen okenn kowonpi ki pap regle anyen pou pèp. Pawol chanje sistem se radot pou nèg yo paske yo bezwen sistèm lan regenere pou yo kontinye fè magouy, kontreband, koripsyon ak chantay.

Jean-Marie Mondésir

Juriste haïtien/Spécialiste en droit civil

Maître en sciences de développement

Éditeur de Port-Salut Magazine

Magazine.port-salut.org

Votre commentaire

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l’aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion /  Changer )

Photo Google

Vous commentez à l’aide de votre compte Google. Déconnexion /  Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l’aide de votre compte Twitter. Déconnexion /  Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l’aide de votre compte Facebook. Déconnexion /  Changer )

Connexion à %s